2021 wordt voor de pensioensector een spannend jaar. Sociale partners en verscheidene
pensioenfondsen staan te popelen om afscheid te nemen van het huidige FTK. Het pensioenakkoord en de Hoofdlijnennotitie uitwerking pensioenakkoord schetsen de nieuwe wereld voor pensioenen in Nederland. Om daar te komen moet veel werk worden verzet en is het bovenal noodzakelijk dat de wetgeving die het vertrek uit het FTK mogelijk gaat maken van kracht is. Die wetgeving en de bijbehorende onderliggende regelgeving geeft de randvoorwaarden waarbinnen de sociale partners en pensioenfondsen het nieuwe contract en de bijbehorende transitie vorm kunnen geven. In het tijdpad dat minister Koolmees met de Kamer communiceert staat dat hij ervan uit gaat dat die wet op 1 januari 2022 in het Staatsblad staat.

Het betreft hier een wetgevingsoperatie die ingrijpender is dan destijds de omvorming van de PSW naar de PW. Daarenboven gaat het niet alleen om aanpassingen van diverse pensioenwetten en overige civiele wetgeving, de aanpassing van de fiscale wetgeving is wellicht van een nog groter belang. Onder normale omstandigheden is het al een huzarenstuk om een dergelijk groot wetgevingsproces in minder dan anderhalf jaar tijd af te ronden. Met de verkiezingen in maart 2021 en de daarop volgende kabinetsformatie wordt het echt een uitdaging van formaat.

Zelfs zonder glazen bol voorspel ik een moeizame en dus lange kabinetsformatie. De Tweede Kamer heeft de traditie om gedurende een kabinetsformatie alles wat maar enigszins belangrijk is niet te willen bespreken. Kort nadat de nieuwe Kamer is geïnstalleerd wordt vrijwel altijd een lange lijst met onderwerpen opgesteld die allen controversieel worden verklaard. Ik vind dat merkwaardig. Immers, de volksvertegenwoordigers zijn net gekozen en hebben dus een vers mandaat van de kiezers gekregen. Hun handelen heeft daarmee een grote democratische legitimiteit. Er is dan ook veel voor te zeggen om juist dan belangrijke onderwerpen in het parlement te bespreken en daar meerderheden voor te zoeken. Waarom wachten totdat er een regeerakkoord is? Over dat stuk heeft geen kiezer zich ooit kunnen uitspreken. Een regeerakkoord leidt tot frustratie bij alle partijen omdat hetgeen daarin staat heilig wordt verklaard en geen van de coalitiepartijen daar nog van af mag wijken.

Zoals het er nu naar uit ziet zal het wetsvoorstel over de pensioenhervorming rond juni 2021 door de Koning aan de Kamer worden aangeboden. Dat is dus zeer waarschijnlijk midden in de kabinetsformatie. Het spreekt voor zich dat indien de Kamer dat wetsvoorstel controversieel verklaart, 1 januari 2022 niet gehaald zal worden. Van dit scenario wordt niemand blij. De onzekerheid over de inhoud van de nieuwe wet- en regelgeving duurt voort. Daarnaast zal de inmiddels traditionele discussie over hoe kortingen het komende jaar moeten worden voorkomen weer op spelen. Zo ver hoeft het in mijn ogen niet te komen.

Momenteel heeft een aanzienlijke meerderheid in de Tweede kamer zich in meer of minder mate sympathiek uitgelaten over het pensioenakkoord en de uitwerking daarvan. Ik verwacht dat na de verkiezingen er nog steeds in meerderheid in het parlement te vinden zal zijn voor de nu afgesproken pensioenhervormingen. Ik stel voor dat die partijen nu al uitspreken het wetsvoorstel voor de pensioenhervormingen niet controversieel te zullen verklaren. Het voordeel is dat de pensioenhervorming dan niet het risico loopt onderdeel te worden van de gebruikelijk koehandel aan de formatietafel. We kunnen een open en transparant debat in de Tweede Kamer hebben over dat wetvoorstel. Tot slot is het dan aan partijen in de Kamer zelf om te bepalen of het wetsvoorstel op tijd aan de Eerste Kamer kan worden gezonden.

Het spreekt voor zich dat een partij die het wetsvoorstel niet controversieel verklaart daarmee nog niet zegt met het wetsvoorstel in te stemmen. Juist omdat nog er niets over is afgesproken in een regeerakkoord en omdat het niet op de formatietafel ligt is het een vrij debat waarbij iedere partij vanuit z’n eigen overtuiging en verkiezingsprogramma kan stemmen. Het pensioendebat in de Tweede Kamer wordt dan een feest voor de democratie.

Gerard Riemen